اثربخشی آموزش مهارت‌های توجه بر مهارت‌های عصب-روان‌شناختی و فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب، تهران، ایران.

2 استادیار گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب، تهران، ایران.

چکیده

مقدمه ناتوانی یادگیری با اختلال در فرایند توجه و یادگیری دانش‌آموزان، به مرور آنها را دچار دلزدگی و فرسودگی تحصیلی می‌کند. بنابراین هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های توجه بر مهارت‌های عصب- روان‌شناختی و فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیریبود.روش: به منظور انجام ‌این پژوهش نمونه‌ای 30 نفره از جامعه آماری پژوهش (دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیریدوره ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی 97-1396) به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند­مرحله‌ای انتخاب و در گروه‌های آزمایش و گواه به صورت تصادفی گمارش شدند. طرح پژوهش، آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. ابزارهای استفاده شده در‌این پژوهش شامل آزمون هوشی ویرایش چهارم (وکسلر، 2003)، آزمون عصب -روان شناختی (کانرز، 2004)، پرسشنامه مشکلات یادگیری (ویلکات و همکاران،2011) و پرسشنامه فرسودگی تحصیلی (شائوفلی و همکاران، 2001) بود. قبل از اجرای متغیر مستقل از هر دو گروه پیش آزمون گرفته شد. سپس گروه آزمایش مداخله آموزشی را در طی 9 جلسه آموزشی در طول 2 ماه و نیم دریافت نمود. داده‌های به دست آمده توسط تحلیل کواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که آموزش مهارت‌های توجه بر مهارت‌های عصب- روان‌شناختی و فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری تأثیر معناداری داشته است (f= 197.39, f= 86.09, p به ترتیب 88 و 76 درصد بود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های حاصل از این پژوهش، می‌توان آموزش مهارت‌های توجه را به عنوان روشی کارآ برای بهبود مهارت‌های عصب- روان‌شناختی و فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری مورد استفاده قرار داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Attention Skills on Neuropsychological Skills and Academic Burnout of the Students with Learning Disabilities

نویسندگان [English]

  • maryam bolokian 1
  • hamid reza vatan khah 2
1 MSc Clinical Psychology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, West Tehran Branch, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Psychology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Tehran West Branch, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Introduction:   Learning disability with the disturbance in attention and learning process of the students cause academic boredom and burnout gradually. Therefore the objective of the present study was to investigate the effect of teaching attention skills on neuropsychological skills and academic burnout of the students with learning disability. Method: A sample of 30 people of the study population (the students with learning disability in the primary schools of the city of Tehran in academic year 2017-18) were selected through multi-stage clustered sampling method and were randomly replaced into experimental and control groups in order to do the study. The research design was experimental from pretest, posttest and control group type. The applied instruments in this study included forth version of intelligence test (Wexler, 2011) and neuropsychological test (Conners, 2004), learning problems questionnaire (Wilcot, et.al, 2011) and academic burnout questionnaire (Shaofelli, et.al, 2002). Before administering independent variable, pretest was taken from both groups. Then the experimental group received teaching interventions during 9 sessions in Two and a half months. The data from the study were analyzed via ANCOVA. Findings: The results showed that teaching attention skills has significantly influenced neuropsychological skills and academic burnout of the students with learning disability (f= 197.39, f= 86.09, pConclusion: According to the findings of this study teaching attention skills can be applied as an efficient method to improve neuropsychological skills and academic burnout of the students with learning disability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Teaching attention skills
  • neuropsychological skills
  • Academic Burnout
  • learning disability
 انصافی، ا.، رستمی، ر.، دولتشاهی، ب.، پورشریفی، ح. (2014). تاثیر نوروفیدبک بر حافظة کاری کودکان ADHA. تمرین در روان­شناسی بالینی، 2(2)، 101-108.

بهرامی، س.، یزدانبخش، ک. (1395). تاثیر نوروفیدبک بر بهبود حافظه شنیداری در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه. مجله علوم پزشکی زانکو، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 17(55)، 68-78.

حیدری نسب، ل.، مدنی، ا.، یعقوبی، ح.، رستمی، ر.، کاظمی، ر. (2016). بررسی اثربخشی نوروفیدبک همراه با تمرین‌های شناختی رایانه‌ای در بهبود حافظه فعال در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی. یافته، 18 (1)، 101-112.

زارعیان، ا.، رازدان، س.، طهماسبی بروجنی، ش. ( 1395). تأثیر انگیختگی ناشی از حضور تماشاگر بر ادراک عمق و حافظۀ فضایی دانشجویان دختر ورزشکار. رفتار حرکتی، 8(25), 121-138.

علیدوستی، ن.، عسکری، ک. (2016). اثر بخشی آموزش نوروفیدبک بر بهبود حافظه فعال دانش آموزان نارسا خوان: پژوهش مورد منفرد. دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، سال هجدهم، 105-121.

قشونی، م.، فیروز آبادی، م.، هاشمی گلپایگانی، م.، خلیل زاده، م. (1391). طراحی و پیاده سازی پروتکل یک سیستم نوروفیدبک جهت تقویت حافظه: مطالعه موردی بیماران آلزایمری. رساله دکتری رشته مهندسی پزشکی-بیوالکتریک، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات.

هژبرنیا، ر.، نزاکت الحسینی، م.، موحدی، ا.، اسفرجانی، ف. (1392). مقایسه بهره حافظه افراد با تیپ شخصیتی صبحی و عصری پس از یک دوره تمرینات هوازی در صبح و عصر. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.

Alvarez, G.A. & Cavanagh, P. (2004). "The capacity of visual short-term memory is set both by visual information load and by number of objects". Psychological science. 15(2):106-111.

Alivand F. & Karimzadeh F. (2015). "The effect of exercise on the memory improvement: a review of cellular and molecular mechanisms". Neuroscience journal of shefaye khatam. 3(4):123-30.

Bahrami, S. & Yazdanbakhsh, K. (2017). "Effects of Neurofeedback on improvement auditory memory in students of Islamic Azad University of Kermanshah". Zanko Journal of Medical Sciences. 17(55):68-78.

Burgess, A. & Gruzelier, J. (2000). "Short duration power changes in the EEG during recognition memory for words and faces". Psychophysiology. 37(5):596-606.

Demos, J.N. (2005). "Getting Started with Neurofeedback". Journal of Psychology. 60(3):313.

Doppelmayr, M. & Weber, E. (2011). "Effects of SMR and theta/beta neurofeedback on reaction times, spatial abilities, and creativity". Journal of Neurotherapy. 15(2):115-129.

Egner, T. & Gruzelier, J. (2001). "Learned self-regulation of EEG frequency components affects attention and event-related brain potentials in humans". Journal of Neuroreport. 12(18):4155-4159.

Eng, H.Y., Chen, D. & Jiang, Y. (2005). "Visual working memory for simple and complex visual stimuli". Psychonomic bulletin & review. 12(6):1127-1133.

Fernandez, T., Herrera, W., Harmony, T., Diaz-Comas, L., Santiago, E., Sanchez, L. & Ricardo-Garcell, J. (2003). "EEG and behavioral changes following neurofeedback treatment in learning disabled children". Clinical Electroencephalography. 34(3):145-152.

Gläscher, J., Rudrauf, D., Colom, R., Paul, L.K., Tranel, D., Damasio, H. & Adolphs, R. (2010). "Distributed neural system for general intelligence revealed by lesion mapping". Proceedings of the National Academy of Sciences. 107(10):4705-4709.

Golizadeh, Z., Babapour, J., Rostami, R., Beyrami, M. & Poursharifi, H. (2010). "Effects of Neurofeedback on Working Memory". 5(18):87 - 100.

Gruzelier, J. & Egner, T. (2005). "Critical validation studies of neurofeedback". Child and Adolescent Psychiatric Clinics. 14(1):83-104.

Gunkelman, J.D. & Johnstone, J. (2005). "Neurofeedback and the brain". Journal of Adult Development. 12(2-3):93-98.

Haarmann, H.J. & Cameron, K.A. (2005). "Active maintenance of sentence meaning in working memory: Evidence from EEG coherences". International journal of psychophysiology. 57(2):115-128.

Hanslmayr, S., Sauseng, P., Doppelmayr, M., Schabus, M. & Klimesch, W. (2005). "Increasing individual upper alpha power by neurofeedback improves cognitive performance in human subjects". Applied psychophysiology and biofeedback. 30(1):1-10.

Hashemian, P., Farrokhi, A., Mirifar, A., Keihani, M. & Sadjadi, A. (2013). "The effect of neurofeedback training on attention rate in proficient track and field â athletics". Journal of Fundamentals of Mental Health. 15(60):312-318.

Howard, M.W., Rizzuto, D.S., Caplan, J.B., Madsen, J.R., Lisman, J., Aschenbrenner-Scheibe, R. & Kahana, M. J. (2003). "Gamma oscillations correlate with working memory load in humans". Cerebral cortex. 13(12):1369-1374.

Hsueh, J.J., Chen, T.S., Chen, J.J. & Shaw, F.Z. (2016). "Neurofeedback training of EEG alpha rhythm enhances episodic and working memory". Human brain mapping. 37(7):2662-2675.

Jensen, O., Gelfand, J., Kounios, J. & Lisman, J.E. (2002). "Oscillations in the alpha band (9–12 Hz) increase with memory load during retention in a short-term memory task". Cerebral cortex. 12(8):877-882.

Jokisch, D. & Jensen, O. (2007). "Modulation of gamma and alpha activity during a working memory task engaging the dorsal or ventral stream". Journal of Neuroscience. 27(12):3244-3251.

Kaiser, D.A. & Othmer, S. (2000). "Effect of neurofeedback on variables of attention in a large multi-center trial". Journal of Neurotherapy. 4(1):5-15.

Kandel, E.R. (1991). "Cellular mechanisms of learning and the biological basis of individuality". Principles of neural science. 3:1009-1031.

Keizer, A.W., Verment, R.S. & Hommel, B. (2010). "Enhancing cognitive control through neurofeedback: A role of gamma-band activity in managing episodic retrieval". Neuroimage. 49(4):3404-3413.

Klimesch, W. (1999). "EEG alpha and theta oscillations reflect cognitive and memory performance: a review and analysis". Brain research reviews. 29(2-3):169-195.

Krause, C.M., Sillanmäki, L., Koivisto, M., Saarela, C., Häggqvist, A., Laine, M. & Hämäläinen, H. (2000). "The effects of memory load on event-related EEG desynchronization and synchronization". Clinical neurophysiology. 111(11):2071-2078.

Lutzenberger, W., Ripper, B., Busse, L., Birbaumer, N. & Kaiser, J. (2002). "Dynamics of gamma-band activity during an audiospatial working memory task in humans". Journal of Neuroscience. 22(13):5630-5638.

Magill, R.A. & Anderson, D.I. (2007). "Motor learning and control: Concepts and applications (Vol. 11)". McGraw-Hill New York.

McGrew, K.S. (2009). "CHC theory and the human cognitive abilities project: Standing on the shoulders of the giants of psychometric intelligence research". In: Elsevier. 37(1):1-10.

Nabavi, A.A. F., Naderi, F., Heidari, A., Ahadi, H. & Mohammad, N. A. (2013). "Effectiveness Of Neurofeedback Training In Cognitive Performance". 27-36.

O'Keefe, J. & Dostrovsky, J. (1971). "The hippocampus as a spatial map: Preliminary evidence from unit   activity in the freely-moving rat". Brain research. 34:171-175.

Pfurtscheller, G. & Neuper, C. (1994). "Event-related synchronization of mu rhythm in the EEG over the cortical hand area in man". Neuroscience letters. 174(1):93-96.

Rozengurt, R., Shtoots, L., Sheriff, A., Sadka, O. & Levy, D.A. (2017). "Enhancing early consolidation of human episodic memory by theta EEG neurofeedback". Neurobiology of learning and memory. 145:165-171.

Rudisill, M.J. A. (2002). "Laboratory guide to the theory and application of motor learning". tehran: Samt Publicatio. 65-67.

Senkowski, D., Schneider, T.R., Foxe, J.J. & Engel, A.K. (2008). "Crossmodel binding through neural coherence: implications for multisensory processing". journal of trends in Neurosciences. 31(8):401-409.

Sharifi, S., Lajverdi, L., Nazari, M. & Ghorbani, M. (2014). "Comparison effect of neuroofeedback training with occupational therapy and occupational therapy alone on stroke patient memory". Pajouhan Scientific Journal. 12(2):8-17.

Sterman, M.B. (1996). "Physiological origins and functional correlates of EEG rhythmic activities: implications for self-regulation". Biofeedback and Self-regulation. 21(1):3-33.

Sterman, M.B. & Egner, T. (2006). "Foundation and practice of neurofeedback for the treatment of epilepsy". Applied psychophysiology and biofeedback. 31(1):21.

Tuladhar, A.M., Huurne, N.T., Schoffelen, J.M., Maris, E., Oostenveld, R. & Jensen, O. (2007). "Parieto‐occipital sources account for the increase in alpha activity with working memory load". Human brain mapping. 28(8):785-792.

Vernon, D., Egner, T., Cooper, N., Compton, T., Neilands, C., Sheri, A. & Gruzelier, J. (2003). "The effect of training distinct neurofeedback protocols on aspects of cognitive performance". International journal of psychophysiology. 47(1):75-85.

vernon, D, Frick, A. & Gruzelier, J. (2004). "Neurofeedback as a treatment for ADHD: a methodological review with implications for future research". journal of Neurotheraphy. 8:53-82.

Vogel, E.K., Woodman, G.F. & Luck, S.J. (2001). "Storage of features, conjunctions, and objects in visual working memory". Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance. 27(1):92.

Wang, J. R. & Hsieh, S. (2013). "Neurofeedback training improves attention and working memory performance". Clinical Neurophysiology. 124(12):2406-2420.

Zoefel, B., Huster, R.J. & Herrmann, C.S. (2011). "Neurofeedback training of the upper alpha frequency band in EEG improves cognitive performance". Neuroimage. 54(2):1427-1431.