اثربخشی الگوی بالینی خلاقیت درمانی بر ارتقای کارکردهای اجرائی و کاهش افسردگی بیماران افسرده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار روان شناسی،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار،گرمسار، ایران.

چکیده

هدف : پژوهش حاضر به منظور بررسی اثربخشی الگوی بالینی خلاقیت‌درمانی بر ارتقای کارکرد اجرائی و کاهش افسردگی بیماران افسرده انجام شد. روش : روش پژوهش به صورت نیمه آزمایشی بود و مطالعه در قالب طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری اجرا گردید. جامعه آماری شامل بیماران افسرده ای بود که در سال 1394 به یکی از مراکز روان‌پزشکی شهر تهران مراجعه و دارای پرونده بودند.  30 زن و 20 مرد مبتلا به افسردگی به صورت تصادفی از بین جامعه آماری انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II)، فرم B (تصویری) آزمون خلاقیت تورنس، آزمون N-Back و آزمون استروپ بود. برنامه مداخله ای شامل یک دوره آموزشی 20ساعته خلاقیت درمانی بود که به صورت 10 جلسه 2 ساعته در طی 4 هفته برگزار شد. یافته ها : تحلیل کوواریانس نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در کارکردهای اجرایی و نشانگان افسردگی تفاوت‌ معناداری وجود داشته و اثربخشی آموزش الگوی بالینی خلاقیت درمانی برای گروه آزمایش در طول زمان پایدار ماند. نتیجه گیری : نتایج پژوهش نشان داد که آموزش الگوی بالینی خلاقیت‌درمانی می‌تواند موجب ارتقای کارکردهای اجرایی و کاهش افسردگی در زنان و مردان افسرده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Clinical Creativity Therapy Model on promotion of executive functions and decrease depression of the depressed patients

نویسنده [English]

  • Alireza Pirkhaefi
Associate Prof of Psychology, Islamic Azad University, Garmsar Branch, Garmsar,Iran.
چکیده [English]

Aim: The aim of this research was to determine the effectiveness of Clinical Creativity Therapy Model on improvement of executive function and decrease of depression in the depressed patients. Method: The research method was semi-experimental and study conducted in the form of a pretest-posttest with control group design and follow-up. The population was included the whole of Tehran depressed patients that refer to a psychiatric consultation centers in 1394and have document folder. 30 women and 20 men suffered from depression was randomly selected and replaced into treatment and control group. Research instruments were concluded Beck depression inventory (BDI-II), Torrance test of creativity thinking (Figural form), N-Back and Stroop test. A course of 20 include 10 session (2-hour-length session) was coducted of creativity therapy duration 4 weeks. Result: Analysis of covariance show that executive function and depression between treatment and control group is significant and effectiveness Clinical Creativity Therapy Model was stable in follow-up. Conclusion: results research show that Instrument of Clinical Creativity Therapy Model can improve the executive functions and decrease depression in the depressed men and women patients. Thus it is suggested that this model be use to improve the status depressed patient. The clinical creativity therapy model is useful and practical technique for psychologist and mental health specialists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Creativity Therapy
  • Depression
  • Executive Functions
آجیل‌چی، بیتا، احدی، حسن، نجاتی، وحید و دلاور، علی(1392). کارکردهای اجرایی در افراد افسرده و غیر افسرده. روان شناسی بالینی، سال 5، شماره 2، ص 88-77.

ارجمندنیا، علی اکبر، رویتوند غیاثوند، صغری و شریفی، علی(1394). بررسی رابطه کارکردهای اجرایی و باورهای منطقی در نوجوانان بزهکار و غیربزهکار، فصلنامه پژوهش های کاربردی روان شناختی، شماره 2، سال ششم،ص 1-14

بهجتی، زهرا و خباز، محمود(1391). مقایسه حافظه کاری عاطفی در دو گروه زنان افسرده و غیرافسرده. فرهنگ مشاوره و روان درمانی، سال 3، شماره 9، ص 21-1.

بهجتی، زهرا، حاتمی، جواد، رستمی، رضا و خمامی، ساناز (1391). مقایسه اثر ارجاع به خود در حافظه کاری عاطفی در دو گروه زنان افسرده و غیر افسرده. روان‌شناسی بالینی. سال 4، شماره 2، ص 59-51.

 پیرخائفی، علیرضا(1373). بررسی رابطه هوش و خلاقیت در بین دانش­آموزان پسر مقطع دوم نظری دبیرستان­های شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان شناسی عمومی. دانشگاه علامه طباطبائی.

پیرخائفی، علیرضا (1388). بررسی نقش آموزش خلاقیت در پیش بینی و تبیین سلامت روان به منظور تدوین مدل سلامت روانی براساس متغیرهای خلاقیت، خودکارآمدی و شیوه کنارآمدن با فشار روانی. رساله دکتری روان‌شناسی. دانشگاه علامه طباطبائی.
پیرخائفی، علیرضا (1393). رساله‌ای در باب خلاقیت‌درمانی. تهران: کتاب مهربان. چاپ اول. ص 50-70

خمسه، اکرم(1382). بررسی ارتباط بین حافظه معنایی و خلاقیت در دانش‌آموزان دختر تیزهوش و عادی: رویکرد نوروپسیکولوژیک. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان. دوره 1، شماره 1، صص 174-151.

دستغیب، مریم(1389). تاثیر آموزش مهارت­های مثبت‌اندیشی بر خلاقیت دانش­آموزان دختر سال اول دبیرستان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبائی.

دهقانی اشکذری، زهرا (1394). بررسی اثربخشی آموزش الگوی بالینی خلاقیت‌درمانی بر کاهش افسردگی و رفتارهای پرخاشگرانه دختران دبیرستانی شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار.

 دهقانی، یوسف، دهقانی، مصطفی و مظاهری تهرانی، فاطمه (1392). ارتباط خلاقیت با رضایت شغلی و سلامت روان در زنان پرستار. نشریه مرکز تحقیقات مراقبتهای پرستاری دانشگاه علوم پزشکی تهران(نشریه پرستاری ایران). دوره ٢٦ ، شماره ٨. صص 46-32.

رجبی، غلامرضا،کارجو کسمائی، سونا (1391). کفایت شاخص‌های روانسنجی نسخة فارسی پرسشنامة افسردگی. اندازه‌گیری تربیتی، دوره 3، شماره 10، صص 158-139.

رضایی، مریم و بیگدلی، ایمان‌ اله(1393). حافظه آشکار و پنهان بیماران بهبود یافته از افسردگی با دارو درمانی و مقایسه آن ها با افراد عادی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دوره 24، شماره 122، صص 217-226.

سجادی منزه، حمیدرضا (1393). بررسی اثربخشی آموزش الگوی بالینی خلاقیت‌درمانی بر ارتقاء انگیزه و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار.

سلمانی‌پور نقله‌بری، رضا(1394). اثربخشی آموزش الگوی بالینی خلاقیت درمانی برتعارضات زناشویی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار.

صالحی فدردی، جواد و ضیایی و سیده سلیل(1389). فرآیندهای شناختی ضمنی و سوگیری توجه به سمت رفتارهای اعتیادی: معرفی، ساخت و کاربرد آزمون استروپ اعتیاد. اصول بهداشت روانی، دوره  12، شماره  1. صص 389-358 .

فرهنگی، عبد الحسین، احدی، حسن، جمهری، فرهاد و فرخی، نورعلی(1392). اثربخشی درمان شناختی بر افسردگی عمده و بهبود حافظه آشکار و حافظه ضمنی. مطالعات روان شناسی بالینی، شماره 12، سال 3.

قرایی‌پور، منوچهر، عاطف وحید، محمدکاظم، نصر اصفهانی، مهدی و اصغرنژاد فرید، علی‌اصغر(1385). کارکردهای عصب - روانشناختی در اقدام کنندگان به خودکشی مبتلا به اختلال افسردگی اساسی. روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، شماره 47، صص 25-36.

کلانتر قریشی، منیر، عین ا... زادگان، رقیه و رضایی کارگر، فلور (1391). بررسی رابطه خلاقیت و سلامت عمومی در نوجوانان. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، دوره 2، شماره 13، صص 59-45.

محمدداوودی، امیرحسین و مقیمی، منصوره(1392). ارزیابی مدل فعالیتهای یادگیری خلاقیت‌محور در دانش­آموزان مدارس ابتدایی شهرستان ساوه. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال چهارم، شماره 1، صص 182-167.

میرزازاده، نگار(1393). بررسی اثر بخشی الگوی بالینی خلاقیت درمانی بر ارتقاء امید و شادکامی زنان مبتلا به سرطان پستان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان­شناسی بالینی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار.

 معین الغربایی، فاطمه، کرملو، سمیرا و نوفرستی، اعظم(1393). شیوه های حل مسئله در مبتلایان به اختلالات اضطراب منتشر، وسواس اجبار و افسرده خویی با افراد سالم.فصلنامه پژوهش­های کاربردی روان شناختی، شماره 4، سال پنجم، 131-143

نجفی، محبوبه (1394). عنوان اثربخشی آموزش الگوی بالینی خلاقیت درمانی برکاهش اضطراب، وسواس و تنظیم هیجانی دختران دبیرستانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار.

نیکان، حمزه(1392). بررسی اثر بخشی الگوی بالینی خلاقیت درمانی بر کاهش نشانگان خشم، خودفریبی و افزایش مقابله با فشار روانی بیماران دارای پرفشاری خون. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار.

Alexopoulos , G. S., Raue, P. J., Kiosses, D. N., Mackin, R. S., Kanellopoulos, D., McCulloch, C., & Areán, P. A. (2011). Problem-solving therapy and supportive therapy in older adults with major depression and executive dysfunction: effect on disability. Archives of general psychiatry, 68(1), 33-41.

Asano , T., Baba, H., Kawano, R., Takei, H., Maeshima, H., Takahashi, Y., . . . Arai, H. (2015). Temperament and character as predictors of recurrence in remitted patients with major depression: A 4-year prospective follow-up study. Psychiatry research, 225(3), 322-325.

Bulloch, A. G., Fiest, K. M., Williams, J. V., Lavorato, D. H., Berzins, S. A., Jetté, N., Patten, S. B. (2015). Depression–a common disorder across a broad spectrum of neurological conditions: a cross-sectional nationally representative survey. General Hospital Psychiatry.

De souza, L. C., Volle, E., Bertoux, M., Czernecki, V., Funkiewiez, A., Allali, G. & Levy, R. (2010). Poor creativity in frontotemporal dementia: a window into the neural bases of the creative mind. Neuropsychologia48(13), 3733-3742.

Dietrich, S., Mergl, R., & Rummel-Kluge, C. (2014). Personal and perceived stigmatization of depression: A comparison of data from the general population, participants of a depression congress and job placement officers in Germany. Psychiatry research, 220(1), 598-603.

Ehde, D. M., Dillworth, T. M., & Turner, J. A. (2014). Cognitive-behavioral therapy for individuals with chronic pain: efficacy, innovations, and directions for research. American Psychologist, 69(2), 153.

 Ergen, M., Saban, S., Kirmizi-Alsan, E., Uslu, A., Keskin-Ergen, Y., & Demiralp, T. (2014). Time–frequency analysis of the event-related potentials associated with the Stroop test. International Journal of Psychophysiology, 94(3), 463-472.

Forgeard, M. J. (2011). Happy people thrive on adversity: Pre-existing mood moderates the effect of emotion inductions on creative thinking. Personality and Individual Differences51(8), 904-909.

Forns, J., Esnaola, M., López-Vicente, M., Suades-González, E., Alvarez-Pedrerol, M., Julvez, J., Sunyer, J. (2014). The n-back Test and the Attentional Network Task as measures of child neuropsychological development in epidemiological studies. Neuropsychology, 28(4), 519.

Hayden, M. J., Brown, W. A., Brennan, L., & O’Brien, P. E. (2012). Validity of the Beck Depression Inventory as a screening tool for a clinical mood disorder in bariatric surgery candidates. Obesity surgery, 22(11), 1666-1675.

Hughes, S. O., Power, T. G., Liu, Y., Sharp, C., & Nicklas, T. A. (2015). Parent emotional distress and feeding styles in low-income families. The role of parent depression and parenting stress. Appetite.

Krompinger, J. W., & Simons, R. F. (2011). Cognitive inefficiency in depressive undergraduates: Stroop processing and ERPs. Biological psychology, 86(3), 239-246.

 Mitchell, J. (2013). Understanding Depression: A Complete Guide to Its Diagnosis and Treatment. Primary care companion to the Journal of clinical psychiatry, 10(3), 257.

Moreira, J. F. G., & Telzer, E. H. (2015). Changes in family cohesion and links to depression during the college transition. Journal of adolescence, 43, 72-82.

Mousavi, S. A., Masoumi, S. Z., Keramat, A., Pooralajal, J., & Shobeiri, F. (2013). Assessment of questionnaires measuring quality of life in infertile couples: a systematic review. Journal of reproduction & infertility14(3), 110.

Nigel, H. (2012). Methodological limitations of the RCT in determining the efficacy of psychological therapy for trauma. Journal of Traumatic Stress Disorders & Treatment.

Nolen-Hoeksema, S., & Hilt, L. M. (2013). Handbook of depression in adolescents: Routledge.

Organization, W. H. (2018). Depression .World Health Organization—Assessment Instrument for Mental Health Systems.

Owen, A. M., McMillan, K. M., Laird, A. R., & Bullmore, E. (2005). N‐back working memory paradigm: A meta‐analysis of normative functional neuroimaging studies. Human brain mapping25(1), 46-59.

Pu, S., Yamada, T., Yokoyama, K., Matsumura, H., Mitani, H., Adachi, A., ... & Nakagome, K. (2012). Reduced prefrontal cortex activation during the working memory task associated with poor social functioning in late-onset depression: multi-channel near-infrared spectroscopy study. Psychiatry Research: Neuroimaging203(2), 222-228.

Rabiei, M. A. S., Ghaleiha, A., Hosseini, S. M., Nikooseresht, M., & Zahirnia, M. (2015). Depression Prevalence and Underlying Risk Factors in the Elderly of Hamadan, Iran. Avicenna Journal of Neuro Psych Physiology2(1).

Simonton, D. K. (2012). Teaching Creativity Current Findings, Trends, and Controversies in the Psychology of Creativity. Teaching of Psychology, 39(3), 217-222.

Smith, M. T., Perlis, M. L., Park, A., Smith, M. S., Pennington, J., Giles, D. E., & Buysse, D. J. (2014). Comparative meta-analysis of pharmacotherapy and behavior therapy for persistent insomnia. American Journal of Psychiatry.

Soeiro-de-Souza, M. G., Dias, V. V., Bio, D. S., Post, R. M., & Moreno, R. A. (2011). Creativity and executive function across manic, mixed and depressive episodes in bipolar I disorder. Journal of affective disorders, 135(1), 292-297.

Symonds, C. S., McKie, S., Elliott, R., McAllister-Williams, R. H., Ferrier, I. N., Deakin, W., & Anderson, I. M. (2014). P. 1. i. 009 Emotional and working memory in treatment resistant depression: a functional magnetic resonance imaging study. European Neuropsychopharmacology, (24), S301-S302.

Zamanian Ardakani, Z., Kakooei, H., Ayattollahi, M., Karimian, S. M., & Nasle Seraji, G. (2008). Mental health survey on shift work nurses in shiraz province, Iran. Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research5(4), 47-54.