نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

• گودرز علی بخشی ¹
• مهران طالبی ²
• مسعود تقی پور ²

¹ گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

² گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده

عصب شناسی زبان حوزه ای میان‌‌‌‌‌‎‌‌‌‌ رشته ‌ای در پیوند میان زبان ‌شناسی، علوم اعصاب، روان ‌شناسی شناختی و علوم رایانه است و می‌کوشد توضیح دهد زبان چگونه در مغز انسان بازنمایی، پردازش، فراگرفته و در شرایط آسیب بازیابی می‌شود. با وجود گسترش سریع روش‌های تصویربرداری عصبی، الکتروفیزیولوژی ، مطالعات ضایعه‌مبنا و مدل‌سازی محاسباتی، ادبیات این حوزه پراکنده و از نظر روش‌ شناختی بسیار متنوع است؛ بنابراین، تلفیق منظم پژوهش‌های اخیر برای شناسایی روندهای غالب، شکاف‌های پژوهشی و مسیرهای آینده ضرورت دارد. هدف این مقاله، ارائه یک مرور ساختاریافته از پیکره‌ای شامل ۶۲۱ مقاله در حوزه عصب‌شناسی زبان بود. داده‌ها بر اساس پروتکل مرور، معیارهای ورود و خروج، و فرهنگ کُدگذاری چندبرچسبی تحلیل شدند و روش‌های پژوهش، حوزه‌های بنیادین زبان، مضامین کاربردی و مرزهای نوظهور استخراج گردیدند. یافته‌ها نشان داد که مطالعات ضایعه‌مبنا و بالینی هنوز جایگاه مهمی در این حوزه دارند، اما در کنار آن‌ها، روش‌هایی مانند ئی‌ئی‌جی /ای‌آرپی ، اف‌ام‌آرآی ، مطالعات رفتاری و مدل‌سازی محاسباتی نقش روزافزونی یافته‌اند. از نظر محتوایی، معناشناسی و نحو بیشترین سهم را در میان مؤلفه‌های زبان‌شناختی داشتند، در حالی که اختلالات زبانی، زبان‌پریشی، توان‌بخشی، چندزبانگی و فراگیری زبان دوم از مهم‌ترین مضامین کاربردی بودند. همچنین، هوش مصنوعی ، یادگیری ماشین ، رابط‌های مغز-رایانه، عصب‌شناسی زبان عاطفی و زبان بدنمند به‌عنوان مرزهای نوظهور شناسایی شدند. نتایج نشان می‌دهد که عصب‌شناسی زبان مدرن از مدل‌های مکان‌یاب کلاسیک فراتر رفته و به حوزه‌ای شبکه‌محور، داده‌محور، بالینی و نظری تبدیل شده است که برای فهم رابطه میان مغز، زبان، شناخت و بافت اجتماعی اهمیت فزاینده‌ای دارد.

کلیدواژه‌ها

• عصب‌شناسی زبان
• پردازش زبان
• تصویربرداری عصبی
• زبان‌پریشی
• چندزبانگی

موضوعات

• عصب روانشناسی شناختی

عنوان مقاله [English]

Structured Review of Modern Neurolinguistics: Methodologies, Themes, and Emerging Frontiers

نویسندگان [English]

• Goudarz Alibakhshi ¹
• Mehran Talebi ²
• Masoud Taghipour ²

¹ Department of English Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.

² Department of English Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Neurolinguistics is an interdisciplinary field situated at the intersection of linguistics, neuroscience, cognitive psychology, and computer science, seeking to explain how language is represented, processed, acquired, and recovered in the human brain under conditions of impairment. Despite the rapid expansion of neuroimaging methods, electrophysiology, lesion-based studies, and computational modeling, the literature in this field remains methodologically diverse and highly fragmented. Therefore, a systematic synthesis of recent research is necessary to identify dominant trends, research gaps, and future directions. The present study aimed to provide a structured review of a corpus consisting of 621 articles in neurolinguistics. Data were analyzed based on a review protocol, inclusion and exclusion criteria, and a multilabel coding framework through which research methods, core linguistic domains, applied themes, and emerging frontiers were identified.The findings showed that lesion-based and clinical studies continue to hold an important position in the field; however, methods such as EEG/ERP, fMRI, behavioral studies, and computational modeling have assumed increasingly prominent roles. From a thematic perspective, semantics and syntax accounted for the largest share among linguistic components, whereas language disorders, aphasia, rehabilitation, multilingualism, and second-language acquisition emerged as the most significant applied themes. In addition, artificial intelligence, machine learning, brain–computer interfaces, affective neurolinguistics, and embodied language were identified as emerging frontiers. The results indicate that modern neurolinguistics has moved beyond classical localizationist models and evolved into a network-oriented, data-driven, clinical, and theoretically integrative field that holds growing significance for understanding the relationship between brain, language, cognition, and social context.

کلیدواژه‌ها [English]

• neurolinguistics
• language processing
• neuroimaging
• aphasia
• multilingualism