مقاله مروری
عصب روانشناسی شناختی
گودرز علی بخشی؛ مهران طالبی؛ مسعود تقی پور
چکیده
عصب شناسی زبان حوزه ای میان رشته ای در پیوند میان زبان شناسی، علوم اعصاب، روان شناسی شناختی و علوم رایانه است و میکوشد توضیح دهد زبان چگونه در مغز انسان بازنمایی، پردازش، فراگرفته و در شرایط آسیب بازیابی میشود. با وجود گسترش سریع روشهای تصویربرداری عصبی، الکتروفیزیولوژی ، مطالعات ضایعهمبنا و مدلسازی ...
بیشتر
عصب شناسی زبان حوزه ای میان رشته ای در پیوند میان زبان شناسی، علوم اعصاب، روان شناسی شناختی و علوم رایانه است و میکوشد توضیح دهد زبان چگونه در مغز انسان بازنمایی، پردازش، فراگرفته و در شرایط آسیب بازیابی میشود. با وجود گسترش سریع روشهای تصویربرداری عصبی، الکتروفیزیولوژی ، مطالعات ضایعهمبنا و مدلسازی محاسباتی، ادبیات این حوزه پراکنده و از نظر روش شناختی بسیار متنوع است؛ بنابراین، تلفیق منظم پژوهشهای اخیر برای شناسایی روندهای غالب، شکافهای پژوهشی و مسیرهای آینده ضرورت دارد. هدف این مقاله، ارائه یک مرور ساختاریافته از پیکرهای شامل ۶۲۱ مقاله در حوزه عصبشناسی زبان بود. دادهها بر اساس پروتکل مرور، معیارهای ورود و خروج، و فرهنگ کُدگذاری چندبرچسبی تحلیل شدند و روشهای پژوهش، حوزههای بنیادین زبان، مضامین کاربردی و مرزهای نوظهور استخراج گردیدند. یافتهها نشان داد که مطالعات ضایعهمبنا و بالینی هنوز جایگاه مهمی در این حوزه دارند، اما در کنار آنها، روشهایی مانند ئیئیجی /ایآرپی ، افامآرآی ، مطالعات رفتاری و مدلسازی محاسباتی نقش روزافزونی یافتهاند. از نظر محتوایی، معناشناسی و نحو بیشترین سهم را در میان مؤلفههای زبانشناختی داشتند، در حالی که اختلالات زبانی، زبانپریشی، توانبخشی، چندزبانگی و فراگیری زبان دوم از مهمترین مضامین کاربردی بودند. همچنین، هوش مصنوعی ، یادگیری ماشین ، رابطهای مغز-رایانه، عصبشناسی زبان عاطفی و زبان بدنمند بهعنوان مرزهای نوظهور شناسایی شدند. نتایج نشان میدهد که عصبشناسی زبان مدرن از مدلهای مکانیاب کلاسیک فراتر رفته و به حوزهای شبکهمحور، دادهمحور، بالینی و نظری تبدیل شده است که برای فهم رابطه میان مغز، زبان، شناخت و بافت اجتماعی اهمیت فزایندهای دارد.
مقاله پژوهشی
عصب روانشناسی
فرهاد شفیع پور مطلق
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته یادگیرندگان از «تعامل عصبی با هوش مصنوعی» و تبیین پیامدهای عصبشناختی، اگزیستانسیال و رابطهای آن در فرایند یادگیری انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و بر پایه راهبرد پدیدارشناسی توصیفی–تفسیری (با کاربست عصبپدیدارشناسی تأویلی) صورت پذیرفت. میدان پژوهش را دانشجویان ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته یادگیرندگان از «تعامل عصبی با هوش مصنوعی» و تبیین پیامدهای عصبشناختی، اگزیستانسیال و رابطهای آن در فرایند یادگیری انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و بر پایه راهبرد پدیدارشناسی توصیفی–تفسیری (با کاربست عصبپدیدارشناسی تأویلی) صورت پذیرفت. میدان پژوهش را دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاههای جامع شهر تهران تشکیل دادند که در فرایندهای پژوهشی و شناختی خود تعامل پیوسته با دستیاران هوش مصنوعی داشتند. مشارکتکنندگان به روش نمونهگیری هدفمند مبتنی بر ملاک انتخاب شدند و فرایند گردآوری دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته تا دستیابی به اشباع نظری با ۱۹ مشارکتکننده ادامه یافت. دادهها با بهرهگیری از چارچوب هفتمرحلهای کلایزی تحلیل شد و معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن (۱۹۸۵) باورپذیری و اصالت یافتهها را تضمین نمود. یافتههای این پژوهش در چهار مضمون اصلی تبیین گردید:1.«واسپاری عصبی–شناختی و آتروفی پردازش عمیق» که نشاندهنده خاموشی مدارهای درگیری فعال ذهنی، فرسایش قشر پیشپیشانی در استدلال خودبنیاد و رخوت سیناپسی است؛ 2.«تنش عاملیت عصبی و انقیاد به حلقه بازخورد الگوریتمی» که بازتابدهنده تعلیق اراده میان خودمختاری دیجیتال و وابستگی ناشی از تحریک مدار پاداش و هژمونی پردازشی ماشین است؛ 3. «گسست رابطهای و خاموشی همزمانی بینافردی» که از افول رزونانس عصبی–عاطفی، ناکارآمدی سیستم نورونهای آینهای در غیاب دیالوگ تجسمیافته استاد–شاگردی و انزوای نوروبیولوژیک حکایت دارد؛ 4.«بیعدالتی نورو-ارگونومیک و شکاف انعطافپذیری عصبی» که از تشدید نابرابری در سازگاری عصبی–تحلیلی با ابزارها و داربستبندی شناختی نامتقارن پرده برمیدارد.
مقاله پژوهشی
عصب روانشناسی
فاطمه توانچه؛ افسانه مرادی؛ سوران رجبی
چکیده
افزایش چشمگیر استفاده از اینترنت، به ظهور پدیده اعتیاد به اینترنت منجر شده که میتواند تأثیرات مخربی بر کارکردهای اجرایی مغز برجای بگذارد. شناختدرمانی مبتنی بر ذهنآگاهی (MBCT) بهعنوان رویکردی مؤثر در بهبود کارکردهای شناختی مطرح شده است، اما تحقیقات کمتری درباره تأثیر آن بر کارکردهای اجرایی گرم و سرد در افراد وابسته به اینترنت ...
بیشتر
افزایش چشمگیر استفاده از اینترنت، به ظهور پدیده اعتیاد به اینترنت منجر شده که میتواند تأثیرات مخربی بر کارکردهای اجرایی مغز برجای بگذارد. شناختدرمانی مبتنی بر ذهنآگاهی (MBCT) بهعنوان رویکردی مؤثر در بهبود کارکردهای شناختی مطرح شده است، اما تحقیقات کمتری درباره تأثیر آن بر کارکردهای اجرایی گرم و سرد در افراد وابسته به اینترنت انجام شده است. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی MBCT بر این کارکردها انجام شد. طرح پژوهش حاضر، نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه خلیج فارس با نشانههای اعتیاد به اینترنت بود که بر اساس پرسشنامه اعتیاد به اینترنت یانگ (1998) انتخاب شدند و بهطور تصادفی در دو گروه آزمایش (n=14) و کنترل (n=14) قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه گروهی (هر جلسه ۹۰ دقیقه، طی ۲ ماه) تحت MBCT قرار گرفت، درحالیکه گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. دادهها با آزمون قمار آیوا (IGT) (مالوی-دینیز و همکاران، 2007)، آزمون حافظه کاری (n-back) (کرچنر، 1958)، آزمون برو- نرو (هافمن،1984)، تکلیف خطرپذیری بادکنک (BART) ( لجوئر و همکاران ،2002) و پرسشنامه اعتیاد به اینترنت یانگ (1998) گردآوری و با تحلیل کوواریانس بررسی شدند. نتایج نشان داد که MBCT موجب بهبود معنادار کارکردهای اجرایی سرد (حافظه کاری و بازداری پاسخ) شد.(P<0.05) اگرچه، تأثیر معناداری بر کارکردهای اجرایی گرم (تصمیمگیری پرخطر و خطرپذیری) نداشت(P>0.05). این یافتهها بر ضرورت استفاده از مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی برای بهبود برخی جنبههای شناختی تأکید دارند، درحالیکه بررسی راهکارهای تکمیلی برای ارتقای سایر جنبههای شناختی در افراد وابسته به اینترنت همچنان ضروری به نظر میرسد.
مقاله پژوهشی
عصب روانشناسی
فاطمه فیضی؛ اسماعیل شیری؛ مصطفی ولیپور
چکیده
هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر تحریک الکتریکی فراجمجمهای بر روی علائم نارسایی توجه - بیشفعالی در دانشجویان انجام شده است. روش: این مطالعه از نوع طرح آزمایشی تک آزمودنی است که 4 دانشجوی دارای علائم نارسایی توجه-بیشفعالی بهعنوان نمونه با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. هر 4 دانشجو، 10 جلسه مداخله تحریک الکتریکی ...
بیشتر
هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر تحریک الکتریکی فراجمجمهای بر روی علائم نارسایی توجه - بیشفعالی در دانشجویان انجام شده است. روش: این مطالعه از نوع طرح آزمایشی تک آزمودنی است که 4 دانشجوی دارای علائم نارسایی توجه-بیشفعالی بهعنوان نمونه با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. هر 4 دانشجو، 10 جلسه مداخله تحریک الکتریکی فراجمجمهای را دریافت کردند. ارزیابیها در 5 مرحله، دو هفته پیش از مداخله، یک روز پیش از شروع مداخله، بعد از پنج جلسه مداخله، یک روز بعد از پایان مداخله و در نهایت مرحله پیگیری (سه ماه بعد از پایان درمان)، انجام شد. ابزارهای مورداستفاده در پژوهش حاضر، پرسشنامه اختلال نقص توجه-بیشفعالی بزرگسالان کانرز، پرسشنامه اختلال نارسایی توجه و فزونکنشی بزرگسالان بود. جهت تجزیه و تحلیل دادهها نیز از روش تحلیل بصری و اندازه اثر استفاده شد. یافتهها: بر اساس یافتههای پژوهش، اندازه اثرهای بهدستآمده نشان میدهند که در مؤلفة نارسایی توجه شرکتکنندگان بهبود متوسطی داشتهاند، همچنین در مؤلفه فزونکنشی/ تکانشگری در مجموع شرکتکنندگان میزان بهبودی بالایی از خود نشان دادند. نتیجهگیری: نتایج حاکی از تأثیرگذاری تحریک الکتریکی فراجمجمهای بر علائم نارسایی توجه-بیشفعالی در دانشجویان بوده که بهموجب آن بر ارزش تحریک الکتریکی فراجمجمهای بهعنوان یک روش درمانی غیرتهاجمی مخصوصاً بر علائم نارسایی توجه-بیشفعالی میافزاید. با توجه به طرح تکآزمودنی و حجم نمونه محدود، نتایج با احتیاط قابل تعمیم هستند.
مقاله پژوهشی
عصب روانشناسی
اکرم ملک زاده
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش تکنیکهای برنامه بهداشت خواب بر حافظه روزمره و حافظه آیندهنگر زنان دچار سکته مغزی خفیف انجام شد. پژوهش حاضر آزمایشی از نوع شبهآزمایشی وطرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه زنان سالمند دچار سکته مغزی خفیف مراجعه کننده به بیمارستانهای دولتی شهر شیراز بود. 32 سالمند ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش تکنیکهای برنامه بهداشت خواب بر حافظه روزمره و حافظه آیندهنگر زنان دچار سکته مغزی خفیف انجام شد. پژوهش حاضر آزمایشی از نوع شبهآزمایشی وطرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه زنان سالمند دچار سکته مغزی خفیف مراجعه کننده به بیمارستانهای دولتی شهر شیراز بود. 32 سالمند به روش نمونهگیری در دسترس با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند و تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. سپس ازمودنی های گروه آزمایش به مدت 10 جلسه و هر جلسه 60 دقیقه تکنیک های بهداشت خواب را دریافت نمودند. جمع آوری داده ها بوسیله پرسشنامه حافظه روزمره (EMQ) و پرسشنامه حافظه آینده نگر(PMQ) بود و در مرحله قبل و بعد از اجرای برنامه آموزش بهداشت خواب و مرحله پیگیری برای هر دو گروه آزمایش و گواه اجرا شد. نتایج حاصل از تحلیل کواریانس چند متغیری نشان داد آموزش تکنیکهای بهداشت خواب توانسته مشکلات حافظه روزمره و حافظه آینده نگر را کاهش دهد و در مرحله پیگیری این تغییر حفظ شده بود (05/0p˂ ). با توجه به یافته های پژوهش حاضر، برای کاهش چالش های دوره سالمندی بالاخص در بین سالمندان دچار سکته مغزی میتوان به کمک تکنیکهای بهداشت خواب، مشکلات مربوط به حافظه را کاهش داد و بهبود وضعیت حافظه می تواند کیفیت زندگی فردی و اجتماعی فرد را ارتقا بخشد.
مقاله پژوهشی
عصب روانشناسی
حسین پاک نژاد؛ محمد نریمانی؛ سیف اله آقاجانی؛ اکبر عطادخت
چکیده
هدف: دوره آمادهسازی برای کنکور سراسری به عنوان یک استرسور مزمن و چندبعدی، توازن هیجانی-شناختی داوطلبان را به طور جدی به چالش میکشد. این پژوهش با هدف شناسایی فرآیندها، راهبردها و مکانیسمهای خودتنظیمی هیجانی-شناختی که توسط داوطلبان پراسترس و کماسترس کنکور به کار برده میشود، اجرا گردید.روش: مطالعه با رویکرد کیفی و با به کارگیری ...
بیشتر
هدف: دوره آمادهسازی برای کنکور سراسری به عنوان یک استرسور مزمن و چندبعدی، توازن هیجانی-شناختی داوطلبان را به طور جدی به چالش میکشد. این پژوهش با هدف شناسایی فرآیندها، راهبردها و مکانیسمهای خودتنظیمی هیجانی-شناختی که توسط داوطلبان پراسترس و کماسترس کنکور به کار برده میشود، اجرا گردید.روش: مطالعه با رویکرد کیفی و با به کارگیری روش نظریه داده بنیاد بر روی 21 داوطلب انجام شد. مشارکتکنندگان از طریق نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و فرآیند نمونهگیری تا رسیدن به اشباع ادامه یافت. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق جمعآوری گردید و بر اساس رویکرد نظاممند اشتراوس و کوربین (1998) تحلیل شد. یافتهها: تحلیل دادهها منجر به ظهور 14 مقوله اصلی و یک مقوله هستهای به نام "فرآیند مدیریت فعال هیجانات و بازطراحی شناختی مسیر موفقیت" گردید. این مقوله هستهای، استراتژی محوری داوطلبان کماسترس را توصیف میکند که تحت تأثیر شرایط علّی (مانند باور به رشدپذیری هوش و انگیزش درونی)، شرایط زمینهای (مانند حمایت خانوادگی کارکردی و شبکه همسالان مثبت) و شرایط مداخلهگر (مانند فشار اجتماعی ادراک شده) قرار دارد. داوطلبان کماسترس از راهبردهای عمل/تعامل شامل "بازتعریف مثبت شکست"، "تنظیم هیجانی مبتنی بر حل مسئله" و "برنامهریزی انعطافپذیر" استفاده میکنند که به پیامدهای مطلوبی مانند "تابآوری تحصیلی" و "عملکرد بهینه" منجر میشود. در مقابل، الگوی حاکم بر داوطلبان پراسترس، "چرخه معیوب نشخوار فکری و اجتناب هیجانمدار" بود.نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد که خودتنظیمی موفق در بستر پرفشار کنکور، یک فرآیند پویا، چندبعدی و فعال است که در آن مدیریت هیجانات و بازطراحی شناختی معنا و مسیر موفقیت، در مرکز قرار دارد.